Przejdź do treści
Proszę czekać...
Kompozytor Franciszek Lessel z jasnymi, kręconymi włosami, w białej muszce i czarnym surducie
Franciszek Lessel, „Kłosy” (1888, t. 46 nr 1188)

Kompozytor i pianista (1780-1838), podobnie jak jego pochodzący z Czech ojciec Wincenty Ferdynand Lessel. Właśnie on udzielał Franciszkowi pierwszych lekcji muzyki. Pod koniec 1799 r. wyjechał do Wiednia, gdzie podjął studia kompozytorskie u Josepha Haydna i kontynuował je do śmierci swego mistrza w 1809 r.

Jeszcze przed wyjazdem do Wiednia Lessel koncertował, początkowo w smyczkowym zespole kameralnym we Lwowie, m.in. wraz z Karolem Kurpińskim i Karolem Lipińskim u hr. Łączyńskiego), później również jako pianista. Podczas studiów w Wiedniu wielokrotnie przyjeżdżał do Polski i na dworze Lubomirskich w Łańcucie pracował jako nadworny muzyk. Od 1809 r., po powrocie na stałe do kraju, występował jako pianista, wykonując zawsze własne utwory - m.in. w Krakowie oraz w Teatrze Narodowym w Warszawie. Grał także na harmonijce szklanej, cieszącej się wówczas wielką popularnością, oraz udzielał lekcji muzyki. Przez pewien czas był jednym z dyrektorów Towarzystwa Amatorskiego Muzycznego w Warszawie.

Przez resztę życia pracował jako administrator dób ziemskich. W 1812 r. został administratorem w majątku Gzików koło Kalisza. Od 1823 r. był pełnomocnikiem dóbr Marii Wirtenberskiej w Pilicy, w latach 30.XIX w. zarządzał majątkiem Popławskich w Pęcicach. W 1836 r. objął stanowisko administratora w Instytucie Gospodarstwa Wiejskiego w Marymoncie, a w 1837 r. został inspektorem Gimnazjum Gubernialnego w Piotrkowie Trybunalskim, gdzie pracował aż do śmierci. Nie zaniechał jednak komponowania.

W muzyce Franciszka Lessla obecne są wpływy Haydna i Mozarta, a także stylu brillant. Jego utwory, formalnie konwencjonalne i typowe dla swej epoki, przez długi czas były całkowicie zapomniane, wiele z nich bezpowrotnie zaginęło. Dziś niektóre kompozycje Lessla wydobywane są z niepamięci i wykonywane – do najciekawszych z nich należy Koncert fortepianowy C-dur op. 14 z motywami ludowymi (mazur, pieśń kozacka) w finałowym Rondzie. Na uwagę w jego kompozycjach zasługuje przede wszystkim piękna i ciekawa melodyka.

Lessel jest także autorem kilku sonat fortepianowych nawiązujących w pewnym stopniu do stylu J. Haydna. Są to jedne z najlepszych, a także jedne z niewielu zachowanych polskich sonat fortepianowych z epoki klasycyzmu. Ponadto prezentują one dużą wartość muzyczną i pedagogiczną.

Wykonywane utwory: